นิตยสารบรรณารักษ์  ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๑     ร้านจำหน่ายหนังสือห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข   บทสัมภาษณ์ คุณอาภาภรณ์ อัจฉริยสุชา   คุณอาภาภรณ์ ออกตัวว่า " ร้านจำหน่ายหนังสือที่ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุขไม่ได้ใหญ่โตอะไรนะคะ แต่ถ้าสนใจต้องการ   นำเรื่องราวไปลงก็ยินดีที่จะส่งรายละเอียดมาให้เพื่อเป็นประโยชน์สำหรับห้องสมุดอื่นๆ ต่อไปค่ะ "     ขอบคุณมากๆค่ะ ถ้าอย่างนั้น..เรามาติดตามอ่านเรื่องราวแนวคิดที่น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องนี้กันเลยดีกว่า         จุดเริ่มต้นของร้านนี้ มีที่มาที่ไปอย่างไร เป็นความคิดของพี่รุจเรขา (คุณรุจเรขา อัศวิษณุ หัวหน้าห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข) ที่เห็น ว่าห้องสมุดน่าจะมีมุมที่เป็นร้านหนังสือไว้บริการ อีกทั้งยังมองว่าหากนักศึกษามีโอกาสได้ ซื้อตำราที่ราคาประหยัดกว่าร้านทั่วไปก็น่าจะดี และยังเป็นการเผยแพร่ผลงานของอาจารย์ ภายในคณะฯ ด้วย แต่เดิมนั้นห้องสมุดรับเป็นตัวแทนฝากจำหน่ายหนังสือสำหรับใช้ในการเรียนหรือเพื่ออ่าน เสริมความรู้ โดยผู้นำมาฝากก็คืออาจารย์ภายในคณะวิทยาศาสตร์และคณะอื่นๆ ก็มีบ้าง ซึ่ง ก็ช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่นักศึกษา รวมถึงผู้ใช้บริการห้องสมุดที่สนใจจะซื้อหาไว้เป็น สมบัติส่วนตัว ในครั้งแรกๆ มีจำนวนหนังสือยังมีไม่มากนัก เต็มที่ก็ราว 4-5 ชื่อ ปี พ.ศ. 2548 หลังจากการปรับปรุงซ่อมแซมห้องสมุดครั้งใหญ่ เรามีความคิดที่จะสร้างเป็นห้อง เล็กๆ ภายในห้องสมุดเพื่อจัดเป็นพื้นที่สำหรับการจำหน่ายโดยเฉพาะ แต่ด้วยข้อจำกัดเรื่องของพื้นที่ใช้สอย เราจึง เปลี่ยนแผนมาใช้พื้นที่เล็กๆ มุมหนึ่งของห้องสมุดมาจัดแสดงหนังสือแทน การจัดหาหนังสือมาจำหน่าย มีอยู่ 2 วิธี คือจากผู้มาฝากจำหน่าย โดยมากก็ จะเป็นผู้เขียนเอง และจากการบริจาค ซึ่งก็มีทั้ง หนังสือใหม่และหนังสือมือสอง ทั้งนี้ทางเราจะ ไม่รับฝากจำหน่ายจากตัวแทนของสำนักพิมพ์ เริ่มแรกก็เป็นหนังสือตำราที่อาจารย์ในคณะนำ มาฝากขาย ต่อมาก็ขยายไปเป็นอาจารย์จาก คณะอื่น เช่น คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล คณะเภสัชศาสตร์ พอคนเริ่มรู้จักมากขึ้นก็มีคน จากภายนอกนำมาฝากจำหน่ายด้วย เช่น อาจารย์จากมหาวิทยาลัยศิลปากร จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากศูนย์วิจัยและ พัฒนาอุตสาหกรรมยางไทย เป็นต้น ซึ่งทางเราก็จะทำการคัดเลือกหนังสือที่เหมาะสมนำวางจำหน่ายต่อไป อีกหนึ่งทางในการใช้บริการ ลูกค้าบางส่วนที่ไม่สะดวกเข้ามาเลือกชมหนังสือที่ห้องสมุดได้ ก็สามารถเข้ามาชมรายการหนังสือได้ผ่านทางเว็บไซต์ http://stang.sc.mahidol.ac.th/bookshop.htm ซึ่งมีกระแสตอบรับค่อนข้างดีมาก หลายคนบอกว่าทราบข่าวจากทาง เว็บไซต์นี้เอง โดยเราจะทำรายการหนังสือที่มีจำหน่ายพร้อมทั้งรายละเอียดต่างๆ ขึ้นแสดงบนเว็บไซต์ และถ้ามีหนังสือ ใหม่ๆ เข้ามาเราก็จะรีบ Update ทันที ไม่เพียงเฉพาะหนังสือใหม่ หนังสือเก่าที่ยังคงสภาพดีเราก็รับฝากจำหน่ายด้วย อย่างตำราที่นักศึกษาไม่ใช้แล้ว จะทิ้งก็ เสียเปล่า เราก็เลยรับฝากมาจำหน่ายในราคาถูก เผื่อว่านักศึกษารุ่นน้องที่สนใจจะได้ซื้อเก็บไว้ใช้ต่อในราคาที่ไม่แพง หรือหนังสือที่มีประโยชน์อื่นๆ ที่ไม่อ่านแล้วก็มาฝากเราวางจำหน่ายได้ หนังสือทุกเล่มที่มีจำหน่ายเราจะบันทึกสถิติไว้ตลอดแล้วก็แสดงขึ้นบนเว็บด้วยว่าชื่อไหนขายดีที่สุด (Best Sellers) แล้ว เรายังบันทึกไว้เป็นรายเดือน / รายปี อย่างต่อเนื่อง ตรงนี้เป็นช่องทางที่ดีสำหรับผู้ที่นำหนังสือมาฝากจำหน่าย เพื่อจะเช็ค ยอดการจำหน่ายได้ด้วยตนเองผ่านทางเว็บไซต์ ให้บริการเฉพาะสมาชิกห้องสมุดหรือบุคคลทั่วไปก็ สามารถใช้บริการได้ เราให้บริการทั้งผู้ใช้ภายในคณะฯ รวมถึงผู้ใช้จาก ภายนอก อย่างเช่นนักศึกษาหรืออาจารย์จากสถาบัน อื่นๆ ที่เข้ามาใช้บริการ แม้แต่ประชาชนทั่วไป พอ เห็นว่ามีหนังสือที่น่าสนใจก็จะซื้อนำกลับไปใช้กัน ไม่เพียงเฉพาะแต่ผู้ที่สนใจจะซื้อเท่านั้น แต่รวมไป ถึงการฝากจำหน่ายด้วย บุคคลทั่วไปก็สามารถนำมา ฝากจำหน่ายได้ แต่ก็ต้องให้ทางเราพิจารณาก่อนว่า เหมาะสมจะนำมาจำหน่ายหรือไม่ หากมีผู้สนใจอยากจะซื้อหนังสือหรือจะฝากจำหน่าย ต้องทำอย่างไรบ้าง ผู้ที่ต้องการฝากจำหน่ายหนังสือ สามารถติดต่อโดยตรงได้ที่ห้องสมุด อาจจะโทรมาคุยกันก่อน หรือนำตัวอย่างหนังสือมาให้ทางเราดูก่อนก็ได้ เพื่อที่เราจะได้คุยตกลงเรื่องระเบียบการฝากจำหน่ายและราคาหนังสือ สำหรับการซื้อหนังสือตอนนี้สามารถมาซื้อได้ที่ห้องสมุดโดยตรงอย่างเดียว ยังไม่มีบริการจัดส่งทางไปรษณีย์ค่ะ ห้องสมุดไม่คิดค่าบริการรับฝากจำหน่ายหนังสือ แต่ถ้าจำหน่ายได้จะคิดค่าธรรมเนียมในการจำหน่าย สำหรับหนังสือใหม่ 10% หนังสือมือสอง 5% โดยจะนำเงินรายได้ส่งเข้ากองทุนสวัสดิการคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อสำรองไว้ใช้จ่ายในกิจกรรมของห้องสมุดต่อไป บุคลากรที่รับผิดชอบ ตอนนี้ตัวเองรับผิดชอบหน้าที่เต็มๆ คนเดียว ทั้งเรื่อง การจัดหาหนังสือเข้ามาจำหน่าย คัดเลือก จัดสต็อก ทำบัญชี มีพี่ๆ มาช่วยบ้าง แต่ส่วนใหญ่จะจัดการคน เดียวหมด ส่วนภาระงานด้านอื่นๆ ก็ยังต้องปฏิบัติเป็น ปรกติ (งานพัฒนาทรัพยากรสารนิเทศ งานวิเคราะห์ ทรัพยากรสารนิเทศ) แต่จะเน้นงานในส่วนนี้มากกว่า สำหรับโครงการรับบริจาคและแลกเปลี่ยนวารสาร จะ มีแผนกวารสารที่จะรับดูแลโดยเฉพาะ นอกจากจำหน่ายหนังสือแล้ว ยังรับบริจาคอีก ด้วย หนังสือบางเล่มที่ไม่สามารถจำหน่ายได้ ผู้ฝากบาง รายก็ถือโอกาสบริจาคให้แก่ห้องสมุดเสียเลย และก็ มีบางท่านที่หอบหิ้วเอาหนังสือมาเพื่อบริจาคให้โดยเฉพาะ เราเลยตั้งโครงการรับบริจาคหนังสือและวารสารขึ้นมา เพื่อนำไปบริจาคต่อให้กับโรงเรียนหรือหน่วยงานที่ต้องการอีกทอดหนึ่ง อันที่จริงเราได้ดำเนินการบริจาคและแลกเปลี่ยน สิ่งพิมพ์กับห้องสมุดอื่นๆ อยู่แล้ว เพียงแต่นั่นเป็น กิจกรรมระหว่างห้องสมุดมหาวิทยาลัย สิ่งพิมพ์ที่ได้จึงมีเนื้อหาหนักไปทางวิชาการเสียมาก แต่พอเริ่มได้รับบริจาคและมีเนื้อหาที่หลากหลาย มากขึ้น เราก็เลยขยายขอบเขตการบริจาคออกไป โครงการรับบริจาคหนังสือและวารสารที่ว่านี้กำลังได้ รับความสนใจอย่างมาก ในแต่ละเดือนเราได้รับ บริจาคเป็นจำนวนมาก ทั้งจากนักศึกษาและอาจารย์ ของเราเอง และจากบุคคลภายนอก ทั้งที่เป็นส่วนตัว และจากหน่วยงานหรือบริษัทต่างๆ ที่ทราบข่าวจาก เว็บไซต์หรือจากการบอกกันปากต่อปาก และบาง ส่วนเราก็ได้รับการอนุเคราะห์จากสำนักพิมพ์หรือตัว แทนจำหน่ายนำมาบริจาคให้อีกด้วย เราได้ทำเว็บไซต์สำหรับโครงการนี้ขึ้นมา http://stang.sc.mahidol.ac.th/bookdonation.htm และ http://stang.sc.mahidol.ac.th/journalexchange.htm ซึ่งก็ได้ผลตอบรับที่ดีอีกเช่นกัน เพราะตั้งแต่เผยแพร่ออกไปก็ มีผู้สนใจติดต่อเข้ามาสอบถามแทบทุกวัน ส่วนใหญ่เขาไม่รู้ว่าจะไปบริจาคที่ไหนดี คือมีของแต่ไม่รู้จะไปให้ที่ไหน เราก็เลยอาสาเป็นสื่อกลางให้ แต่ละเดือนมี หนังสือและวารสารเข้ามาจำนวนมาก เราก็จะคัดแยกประเภทและความเหมาะสมไว้ แล้วค่อยดำเนินการบริจาคต่อไป ถึง ตอนนี้เราได้ดำเนินการบริจาคไปแล้ว 14 แห่ง โรงเรียนหรือหน่วยงานใดที่อยากจะขอรับบริจาคจากเราก็สามารถติดต่อเข้ามาได้ ซึ่งก็มีติดต่อเข้ามาเรื่อยๆ เราพยายาม จะบริจาคให้ได้อย่างน้อยก็เดือนละครั้งหรือไม่ก็ 2 เดือนครั้ง อย่างตอนนี้ก็มีคิวรออยู่ 2-3 แห่งแล้ว ล่าสุดที่เพิ่งมารับไปก็ เป็นโรงเรียนวัดคงคาสวัสดิ์ จ.สงขลา โครงการในอนาคต ในอนาคตเราเคยวางแผนไว้ว่าอยากจะมีศูนย์หนังสือของคณะ วิทยาศาสตร์ อาจจะจัดจำหน่ายอย่างเดียวหรือจะพ่วงในส่วน ของการผลิตด้วย ตามโครงการที่ชื่อว่า “ Stang Mongkolsuk Prepress” แต่ยังเป็นเพียงแผน การอย่างคร่าวๆ ซึ่งในอนาคตไม่แน่ว่าเราอาจจะมีร้านหนังสือที่ เป็นร้านจริงๆ คือเราเคยคิดกันว่าเป็นไปได้มั้ยที่เราจะทำห้องสมุดสตางค์ให้ เป็นศูนย์บริการความรู้ที่ครบวงจร คือมีทั้งบริการของห้องสมุด จำหน่าย รับบริจาค และผลิตเองด้วย คำแนะนำสำหรับห้องสมุดอื่นๆ ทีต้องการเปิดร้านจำหน่ายหนังสือ ปัญหาใหญ่ของเราคือเรื่องของสถานที่ เรากังวลมากที่ไม่มีพื้น ที่เพียงพอและเป็นสัดเป็นส่วน แต่ปรากฏว่าการทำงานจริงๆ นั้น เรื่องพื้นที่กลับไม่เป็นปัญหา เพราะมันมีช่องทางเสมอในการจัดการ อย่างที่เราใช้เว็บไซต์เป็นตัวเผยแพร่ข้อมูลซึ่งผลตอบรับก็ดี เกินคาด ไม่ว่าจะเป็นส่วนของการฝากจำหน่ายที่ผู้นำมาฝากรับ ทราบข้อมูลผ่านทางเว็บไซต์ และผู้ซื้อเองก็สามารถเช็คราย การที่ต้องการได้ก่อนด้วย เรียกได้ว่าเรา display สินค้าบนเว็บ มากกว่าบนชั้นเสียด้วยซ้ำไป การคัดเลือกหนังสือเข้ามาจำหน่ายก็สำคัญเช่นกัน เราค่อนข้าง จะใส่ใจเรื่องของหนังสือที่นำมาจำหน่าย คือจะเน้นที่มีเนื้อหา สาระที่เป็นประโยชน์ ตำรา สารคดี หรือไม่ก็เป็นหนังสือ วิชาการไปเลย จะไม่ค่อยมีหนังสือประเภทนวนิยายมากนัก คง ต้องระวังเรื่องพวกนี้ด้วย มีบันเทิงบ้างพอสมควรแต่ก็ต้องมี สาระ ไม่เอาสนุกอย่างเดียว แต่อันนี้ก็ขึ้นอยู่กับแนวทางของ แต่ที่ว่าจะมี Concept ร้านไปในแนวไหน กลุ่มเป้าหมายก็สำคัญไม่แพ้กัน ที่ห้องสมุดสตางค์ ผู้ใช้ส่วนใหญ่เป็นนักศึกษา อาจารย์ หรือนักวิจัย ออกแนววิชาการมากหน่อย เน้นทางด้านวิทยาศาสตร์เป็นหลัก ดังนั้นหนังสือที่นำมาจำหน่ายก็ต้องไปในทางเดียวกัน จะเอาหนังสือบันเทิงมาวางก็จะดูไม่เข้ากัน ต้องเป็นหนังสือที่ดึงความสนใจของลูกค้า ดูจากรายการหนังสือขายดีของเราจะเห็นเลยว่าหนังสือวิชาการจะขายดีติดอันดับต้นๆ ทุก เดือน อย่างเช่น สรีรวิทยา ของ นพ.ดร. ปณภัฏ เอื้อวิทยา จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เล่มนี้ติดอันดับหนึ่งมาตั้งแต่เดือน ธันวาคมปีที่แล้ว ถึงตอนนี้ยังไม่มีใครโค่นได้ แต่ละเดือนมีผู้ซื้อไม่ต่ำกว่า 150 เล่ม คนที่ซื้อก็เป็นนักศึกษาของเราเองส่วนหนึ่งและ จากสถาบันอื่น เพราะบางทีก็หาซื้อไม่ได้ง่ายๆ ตามร้านหนังสือทั่วไป บางรายก็มาห้องสมุดเพื่อซื้อเล่มนี้โดยเฉพาะก็มี บทสรุป : หากวันนี้เราได้ยินบรรณารักษ์ท่านใดบอกว่า " โครงการนี้ไม่ได้ใหญ่โตอะไร " ขอให้เชื่อไว้ก่อนได้เลยว่า โครงการนั้น "คงไม่เล็กแน่" และ หากบรรณารักษ์สนใจโครงการทำร้านหนังสือในห้องสมุดกันมากขึ้น เราคงมั่นใจได้ว่า จะมีร้านหนังสือดีๆเพิ่มขึ้นอีก และคงเป็นร้านที่ไม่ได้ เน้นปริมาณหนังสือ หรือ สถานที่ที่ใหญ่โต  แต่คงเป็นร้านหนังสือที่เน้นเนื้อหาและสาระของหนังสือ หรือ คัดเลือกเฉพาะ   "หนังสือดีๆ"  มา จำหน่ายเท่านั้นอย่างเช่นที่ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข นี้เอง  ขอขอบคุณ คุณอาภาภรณ์ อัจฉริยสุชา และ บรรณารักษ์ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ทุกท่านสำหรับเรื่องราวดีๆ และ ภาพประกอบทั้งหมด ............................................................................................................................................................................................................ งานสารสนเทศและห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ชั้น 2-3 ตึกฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เลขที่ 272 ถนนพระรามที่ 6 เขตราชเทวี กรุงเทพ 10400 โทรศัพท์ 0-2201-5710 URL : http://stang.sc.mahidol.ac.th ร้านจำหน่ายหนังสือห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ติดต่อ คุณอาภาภรณ์ อัจฉริยสุชา โทรศัพท์ 0-2201-5717 e-mail : scaac@mahidol.ac.th URL : http://stang.sc.mahidol.ac.th/bookshop.htm ศูนย์รับบริจาคหนังสือ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ติดต่อ คุณอาภาภรณ์ อัจฉริยสุชา โทรศัพท์ 0-2201-5717 e-mail : scaac@mahidol.ac.th URL : http://stang.sc.mahidol.ac.th/bookdonation.htm ศูนย์แลกเปลี่ยนและรับบริจาควารสาร ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ติดต่อ คุณมานิตา ศรีดี หรือคุณรัตน์ชนก ยอดพินิจ โทรศัพท์ 0-2201-5720-1 e-mail : scmsd@mahidol.ac.th URL : http://stang.sc.mahidol.ac.th/journalexchange.htm ............................................................................................................................................................................................................

Copyright www.librarianmagazine.com. All Rights Reserved.